Probiotyki w diecie matki i dziecka

Ocena użytkowników: 5 / 5

Gwiazdka aktywnaGwiazdka aktywnaGwiazdka aktywnaGwiazdka aktywnaGwiazdka aktywna
 

Terminem „probiotyki” określa się "żywe drobnoustroje, które, podawane w odpowiedniej ilości, wywierają korzystny efekt zdrowotny u gospodarza”.

Do drobnoustrojów o działaniu probiotycznym należą przede wszystkim bakterie z rodzaju Lactobacillus i Bifidobacterium z grupy bakterii kwasu mlekowego, których wspólną cechą jest zdolność beztlenowego rozkładu węglowodanów na drodze fermentacji mlekowej. Oprócz nich do bakterii kwasu mlekowego zaliczane są także inne mikroorganizmy z rodzaju Lactococcus, Leuconostoc, Pediococcus, Streptococcus, Enterococcus, Carnobacterium, Oenococcus, Tetragenococcus, Vagococcus i Weissella Bacillus spp., niektóre szczepy Escherichia coli (np. E.Coli Nissle 1917) oraz Propionibacterium spp., jak również drożdżaki z rodzaju Saccharomyces, np. S.boulardii.

Pierwszy kontakt z bakteriami...

Wbrew temu co sądzono przez lata dziecko nie rodzi się z jałowym przewodem pokarmowym. Jelita dziecka są kształtowane i zasiedlane już mniej więcej od 12 dnia od poczęcia. To jakie wtedy leki przyjmuje kobieta, sposób w jaki się odżywia ma ogromny wpływ na stan jelit dziecka po porodzie. Dalsza kolonizacja bakterii rozpoczyna się w momencie narodzin. Drobnoustrojami, które można wykryć u niemowląt tuż po porodzie są Escherichia coli, Enterobacteriacae oraz Streptococcus. Dzieci, które przyszły na świat naturalną drogą mają większą ilość mikroorganizmów od dzieci, które przyszły na świat poprzez cesarskie cięcie. To całkiem logiczne. Dzieci podczas naturalnego porodu mają bezpośredni kontakt z drobnoustrojami znajdującymi się w kanale rodnym, następnie mają kontakt ze skórą matki i ustami. Dziecko urodzone przez cesarskie cięcie nie przechodzi przez kanał rodny, a często pierwszy kontakt z matką jest oddalony w czasie. 

 

Bardzo ważny pierwszy rok…

Najnowsze badania pokazują, że flora bakteryjna noworodka wcale nie przypomina flory bakteryjnej matki. Dotychczas uważano, że przypomina ona florę bakteryjną matki, nabytą podczas porodu. Badania poddają w wątpliwość tę teorię, ponieważ badania na poziomie molekularnym wykazały, że próbki stolca dziecka nie odpowiadają pod względem obecności bakterii jelitowych próbkom rodziców w większym stopniu, niż próbkom pobranym od innych dorosłych z danej populacji.

Najważniejszy pierwszy rok. Obecne dane mówią, że do zasiedlania jelit przez bakterie dochodzi właśnie w pierwszym roku życia. Ale flora bakteryjna dorosłego człowieka jest wynikiem działania wielu czynników takich jak zmiany zachodzące w środowisku jelit, oddziaływanie samych drobnoustrojów oraz zmiana diety dziecięcej na dietę dorosłych.

Stabilność składu flory bakteryjnej jest prawdopodobnie wynikiem rozpoznawania bakterii nabytych we wczesnym dzieciństwie, i  wytworzenia na nie tolerancji przez układ odpornościowy jelit, który po fragmentacji i ekspozycji antygenów bakteryjnych identyfikuje je jako własne.

Na osiedlanie się bakterii w jelicie wpływa spożywany pokarm. To czy dziecko karmione jest mlekiem pochodzącym z piersi matki, czy też mlekiem sztucznym, można rozpoznać po mikroflorze jelita. Jelito dziecka karmionego mlekiem matki zasiedlone jest przez bakterie produkujące kwas mlekowy (Bifidobacterium i Lactobacillus). Produkowany przez nie kwas mlekowy powoduje zakwaszenie środowiska, co uniemożliwia bakteriom chorobotwórczym osiedlanie się w jelicie. W przeciwieństwie do dzieci karmionych mlekiem matki, u dzieci karmionych mlekiem modyfikowanym mikroflora jelita jest podobna do mikroflory jelita osoby dorosłej.

Jak pokazują najnowsze badania, bardzo istotnym czynnikiem wpływającym na skład flory bakteryjnej niemowlęcia jest zaprzestanie karmienia piersią. Dzieje się tak dlatego, że w przewodzie pokarmowym dziecka zaczyna brakować pewnych składników zawartych w mleku matki. Składniki te są pożywieniem dla drobnoustrojów. Gdy zaczyna ich brakować, wówczas pojawiają się inne bakterie, bardziej typowe dla mikroflory dorosłego człowieka.

Dlaczego takie ważne?

Duża część odporności naszego organizmu pochodzi z układu pokarmowego. Około 80% nabytej odporności ma swój początek przy kontakcie antygenów ze strukturami układu odpornościowego w jelicie. Błona śluzowa przewodu pokarmowego mieści w sobie największą ilość limfocytów. Żaden inny organ immunologiczny nie jest w stanie wytworzyć tak samo dużej ilości przeciwciał. System immunologiczny przewodu pokarmowego, tkanka limfatyczna związana z przewodem pokarmowym (GALT, gut-associated lymphoid tissue) z filogenetycznego punktu widzenia jest wcześnie powstałym układem obronnym organizmu. Charakterystyczną cechą układu odpornościowego błony śluzowej, która pojawiła się dopiero u wyższych kręgowców jest jego funkcjonalna niezależność. Dzięki łącznej powierzchni 400m2 jelito tworzy największą powierzchnię graniczną pomiędzy organizmem a środowiskiem zewnętrznym. W związku z tym, błona śluzowa jelita jest narażona na ciągły kontakt z potencjalnymi antygenami, którymi może być pokarm, mikroby, toksyny, pasożyty oraz alergeny.
Komórki immunologiczne jelita odpowiedzialne są za mechanizmy wystąpienia tolerancji pokarmowej obejmujące delecję klonalną, anergię i aktywną supresję. Sensem biologicznym zjawiska tolerancji pokarmowej jest zapobieganie uogólnionej odpowiedzi immunologicznej na antygeny pokarmowe.

 

Rozmieszczenie flory bakteryjnej

CFU (colony forming unit) – jednostka tworząca kolonię

U zdrowej osoby w średnim wieku, ekosystem składa się przede wszystkim z bakterii beztlenowych o łącznej ilości od 10 do 100 bilionów. Szacuje się, że na różnych odcinkach jelita znajduje się łącznie od 500 do 1000 różnych rodzajów bakterii. Kolonizacja bakterii odbywa się zarówno w świetle jelita, w warstwie śluzowej, jak i na powierzchniach błony śluzowej. W przeciwieństwie do jelita cienkiego, w którym znajduje się 103-109 komórek w gramie kału, w jelicie grubym znajduje się 1010-1012 komórek w gramie kału.
W jelicie grubym u osób w średnim wieku, znaleźć można wyłącznie bezwzględne beztlenowce bezwzględne (Bacteroides, Bifidobacterium, Eubacterium, Clostridium, Fusobacetrium, Ruminococcus, Roseburia), podczas gdy mikroflora jelita cienkiego składa się głównie z fakultatywnych bakterii względnie beztlenowych. Należą do nich głównie bakterie Enterococcus oraz Lactobacillus. Widoczne jest zatem, że pod względem ilości i różnorodności występujących w jelicie bakterii, mikroflora jelita grubego znacznie przewyższa mikroflorę jelita cienkiego.

Panujące w jelicie warunki środowiskowe oraz różnorodność substratów doprowadzonych w formie pokarmu sprzyjają rozwojowi oraz aktywności bardzo złożonych populacji bakterii. Składniki pokarmowe oraz wytworzone przez organizm człowieka substancje stają się dla mikroorganizmów cennym źródłem węgla oraz energii. W zamian za to, bakterie przyczyniają się do prawidłowego funkcjonowania organizmu i spełniają następujące funkcje:

  • koordynacja układu immunologicznego,
  • oporność na osiedlanie się bakterii patogennych,
  • wytwarzanie witamin (tiamina, ryboflawina, pirydoksyna, B12, K),
  • wspomaganie początkowego procesu trawienia,
  • zaopatrywanie warstwy nabłonkowej jelita w energię (butyrat),
  • pobudzanie motoryki przewodu pokarmowego,
  • przekształcanie steroidów oraz kwasów żółciowych.

 

Ochrona przewodu pokarmowego

Ważną rolą tak zwanej mikroflory ochronnej jest zapobieganie zasiedleniu się i rozmnażaniu mikroorganizmów chorobotwórczych w przewodzie pokarmowym. Ta właściwość mikroflory jelita, nazywana "opornością na kolonizację przez bakterie patogenne" polega na:

  • kompetycji w procesie wiązania się z receptorami na powierzchni komórek nabłonka,
  • wytwarzaniu substancji zabójczych dla bakterii patogennych takich jak bakteriocyny, H2O2,
  • współzawodnictwie o substancje odżywcze, witaminy oraz czynniki wzrostu,
  • obniżeniu wartości pH poprzez uwolnienie produktów przemiany materii (kwas mlekowy, kwas octowy)

Bakterie probiotyczne wykorzystują  węglowodany z pokarmu i wydzielają w dużych ilościach produkty przemiany materii np. kwas mlekowy. Kwas mlekowy prowadzi do silnego zakwaszenia środowiska w jelicie i zapewnia ochronę przed mikroorganizmami chorobotwórczymi , które z reguły nie osiedlają się w środowisku kwaśnym. Co więcej, bakterie kwasu mlekowego mają doskonałą zdolność adhezji do nabłonka jelita, przez co uniemożliwiają kolonizację przez patogeny. Bakterie z grupy Lactobacillus znane są z tego, że potrafią wytwarzać bakteriocyny. Przede wszystkim jednak poprzez produkcję nadtlenku wodoru (H2O2) hamują rozwój innych, potencjalnie chorobotwórczych, bakterii.

Do tak zwanej mikroflory ochronnej zalicza się bakterie produkujące kwas mlekowy z rodzaju Lactobacillus i Bifidobacterium.

Rola probiotyków

Najlepiej udowodniono rolę probiotyków w zapobieganiu biegunkom, a w przypadku jej wystąpienia – skrócenie jej czasu trwania. Zgodnie ze stanowiskiem ESPGHAN w leczeniu ostrej biegunki można rozważyć stosowanie następujących probiotyków: Lactobacillus GG, Saccharomyces boulardii, Lactobacillus reuteri DSM 17938, Lactobacillus acidophilus LB.

Dobrze udokumentowano rolę Lactobacillus reuteri DSM 17938 w leczeniu kolki niemowlęcej u niemowląt karmionych wyłącznie piersią. Przedmiotem dyskusji pozostaje rola probiotyków w łagodzeniu objawów kolki niemowlęcej u dzieci karmionych sztucznie.

Szczepy probiotyczne, zwłaszcza  Lactobacillus rhamnosus GG oraz Lactobacillus plantarum 299V stymulują wydzielanie śluzu, który jest naturalnym „uszczelniaczem” jelita, oraz wytwarzają substancje o charakterze cytoprotekcyjnym. Dzięki temu na powierzchni jelit tworzy się ochronna warstwa. Wskazane dla mam karmiących piersią, których dzieci mają alergię pokarmową."Uszczelnione" jelita są mniej przepuszczalne dla niestrawionych całkowicie białek, które mogą powodować alergie. Wówczas do krwiobiegu nie przechodzą niebezpieczne alergeny a tym samym jest ich mniej w mleku matki.

Systematyczne przyjmowanie szczepu Lactobacillus plantarum 299V łagodzi objawy choroby IBS (Zespół Jelita Nadwrażliwego)

Badania nad potencjalnym wykorzystaniem probiotyków stale trwają i obejmują między innymi terapię autyzmu i profilaktykę martwiczego zapalenia jelit u dzieci.

 

Uaktualnienie (lipiec 2015)

Zalecenia z wytycznych GLAD-P (World Allergy Organization I McMaster University)

Zalecenie 1. Eksperci WAO sugerują stosowanie probiotyków u kobiet w ciąży, jeżeli u ich dzieci istnieje duże ryzyko rozwoju alergiia, ponieważ po rozważeniu wszystkich krytycznych parametrów stwierdzono korzyści netto, polegające przede wszystkim na zapobieganiu wypryskowi.

Zalecenie 2. Eksperci WAO sugerują stosowanie probiotyków u kobiet karmiących piersią, jeżeli u ich dzieci istnieje duże ryzyko rozwoju alergiia, ponieważ po rozważeniu wszystkich krytycznych parametrów stwierdzono korzyści netto, polegające przede wszystkim na zapobieganiu wypryskowi.

Zalecenie 3. Eksperci WAO sugerują stosowanie probiotyków u niemowląt z dużym ryzykiem alergiia, ponieważ po rozważeniu wszystkich krytycznych parametrów stwierdzono korzyści netto, polegające przede wszystkim na zapobieganiu wypryskowi.

a - tzn. atopię udokumentowano u rodziców i/lub rodzeństwa dziecka.

 

 


Źródła:

http://www.sciencedaily.com/releases/2015/05/150513125126.htmhttp://www.cell.com/cell-host-microbe/abstract/S1931-3128%2815%2900162-6?_returnURL=http%3A%2F%2Flinkinghub.elsevier.com%2Fretrieve%2Fpii%2FS1931312815001626%3Fshowall%3Dtrue

http://www.sciencedaily.com/releases/2015/05/150513125126.htm

http://www.instytut-mikroekologii.pl

http://www.endoskopia.net.pl

The European Society for Paediatric Gastroenterology Hepatology and Nutrition

La Leche League

Medycyna Praktyczna "Pediatria"

Komentarze  

0 # cija 2017-03-21 15:49
U mojego maluszka istnieje ryzyko alergii, bo mąż jest alergikiem, dlatego ja już w ciąży przyjmowałam acidolac, żeby mu dobre bakterie dostarczać i zapobiegać wystąpieniu alergii
Odpowiedz | Odpowiedz z cytatem | Cytować