Interakcje leków z żywnością, czyli z czym leków nie podawać…

Ocena użytkowników: 5 / 5

Gwiazdka aktywnaGwiazdka aktywnaGwiazdka aktywnaGwiazdka aktywnaGwiazdka aktywna
 

Artykuł ten ukazał się w kwartalniku Beskidzka Mama pod koniec 2016r. Myślę jednak, że warto aby dotarł nie tylko do beskidzkich mam :)

 

Gorączka, ból zęba, ból brzucha, alergia… Wizyta u lekarza, diagnoza, recepta i mamy odpowiedni lek. W domu zapoznajemy się z ulotką, wiemy ile, kiedy podać ale czy wiemy z czym nie podawać?  Jak często podajesz lek dziecku rozpuszczony w mleku?  Jak często podajesz lek rozpuszczony w soczku pomarańczowym, aby zamaskować gorzki smak lekarstwa? Jak często do popicia dajesz zamiast wody herbatę?  Zdarza się to bardzo często, jak nie za każdym razem. Podawanie lekarstw małym dzieciom  sprawia wiele trudności i chwytamy się każdej możliwej opcji.  Niestety niektóre leki nie powinny być podawane z mlekiem, sokami z owoców cytrusowych czy popijane herbatą. Związki zawarte w tych produktach wchodzą w reakcje ze związkami zawartymi w lekarstwach. Dlaczego tak się dzieje?

Leki to substancje chemiczne, które po dostarczeniu do organizmu wywołują określony efekt farmakologiczny. Następnie ulegają przemianom enzymatycznym by zostać usuniętymi z organizmu. Podobnie jest z żywnością, która  pod wpływem enzymów zostaje przekształcona w organizmie w prostsze związki, które są wchłaniane a te które zostały niewykorzystane są wydalane. Dlatego najczęściej na etapie wchłaniania i metabolizmu dochodzi do interakcji pomiędzy lekami a żywnością. Skutki tych interakcji mogą być różne, może to być brak efektu terapeutycznego lub jego zmniejszenie/zwiększenie, wystąpienie poważnych powikłań, takich jak zaburzenia przewodzenia i rytmu serca oraz  problemy ze strony układu pokarmowego. W przypadku małych dzieci niektórych skutków nie da się przewidzieć. Ich układ pokarmowy nie jest jeszcze w pełni dojrzały.

Paracetamol  (syrop Paracetamol, Panadol, Canpol, tabletki Panadol, Apap)

Jest jednym z najczęściej podawanych leków przeciwgorączkowych i przeciwbólowych.

Przyjmując paracetamol należy zwrócić uwagę na spożycie węglowodanów, gdyż duża ich podaż w diecie  ogranicza jego wchłanianie. Cukry wchodzą w skład leku dlatego tym bardziej nie należy podawać ich dziecku przyjmującemu ten lek. Paracetamol w syropie można zamienić na Paracetamol w czopku.

Paracetamol wchodzi również w interakcje z czosnkiem. Zdarza się, że podczas przeziębienia podaje się dziecku mleko z miodem i czosnkiem. Nie jest to dobre połączenie. Zarówno miód zawiera cukry więc ogranicza wchłanianie leku tak czosnek w połączeniu z paracetamolem  zwiększa ryzyko uszkodzenia wątroby.

Bisacodyl

Jest stosowany w krótkotrwałym objawowym leczeniu zaparć u dzieci po 4 roku życia. Stosowany jest doraźnie w momencie kiedy syrop laktuloza nie jest skuteczny. Ważne jest aby nie spożywać bisacodylu przed lub w trakcie spożywania produktów mlecznych. Popijanie mlekiem może zmniejszyć lub całkiem uniemożliwić działanie leku oraz naraża pacjenta na bóle brzucha i nudności. Spowodowane jest to tym, że mleko zmniejsza pH soku żołądkowego i doprowadza do szybszego rozpuszczenia otoczki tabletki w żołądku a nie w jelicie cienkim. Uwolniony lek powoduje silne podrażnienie błony śluzowej żołądka.

 

 

Żelazo (ascofer, hemofer, actiferol, wystepuje również w suplementach witaminowych dla dzieci np. w MultiVitamol, Floradix)

Niedokrwistość z niedoboru żelaza jest dosyć często spotykana wśród niemowląt i dzieci. Zazwyczaj mało która mama decyduje się samą dietą zwiększyć poziom tego mikroelementu we krwi i decyduje się na suplementacje. Biodostępność żelaza uzależniona jest w dużej mierze od diety.  Drogą doustną podaje się zazwyczaj preparaty żelaza dwuwartościowego ze względu na jego lepszą przyswajalność niż żelazo trójwartościowe.

Preparatów z żelazem nie należy podawać z herbatą, gdyż zawarte w herbacie taniny wchodzą w reakcje z żelazem i hamują jego wchłanianie z przewodu pokarmowego.

Często preparaty żelaza są dodawane do mleka, aby łatwiej podać dziecku. Nie jest to dobre wyjście, dlatego, że wchłanianie jonów żelaza jest hamowane przez jony wapnia. Posiłki bogate w wapń podczas suplementacji preparatami żelaza hamują nawet do 60% wchłanianie żelaza.

Podczas suplementacji żelaza należy również zwrócić uwagę na fityniany, czyli składniki naturalnie występujące w takich produktach jak zboża i rośliny strączkowe. Kwas fitynowy silnie wiąże żelazo i usuwa je z organizmu. W przypadku udokumentowanej anemii z niedoboru żelaza wskazane jest ograniczenie produktów bogato błonnikowych.

Dobrym rozwiązaniem jest podawanie preparatów żelaza z sokami bogatymi w witaminę C lub podawanie ich z musami owocowymi. Witamina C potrzebna jest do lepszego wchłaniania żelaza, zmieniając go z trójwartościowego do dobrze wchłanianego dwuwartościowego.

Alergia

Pojawia coraz więcej małych pacjentów ze zdiagnozowaną alergią, którzy leczeni są lekami przeciwhistaminowymi. Należy wówczas pamiętać aby tych lekarstw nie popijać sokami z owoców cytrusowych. Przede wszystkim należy uważać na sok grejpfrutowy, który zawiera flawonoidy furanokumaryny. Połączenie leków przeciwhistaminowych z sokiem grapefruitowym może spowodować wzrost stężenia leku we krwi nawet o 700%! Może to być przyczyną komorowych zaburzeń rytmu serca. Należy zachować co najmniej 4-godzinny odstęp czasu pomiędzy zjedzeniem grejpfruta lup wypicia soku a podażą leku.

Inne owoce oprócz grejpfruta, które  wchodzą w interakcje z lekami m.in. przeciwhistaminowymi to: pomelo, pomarańcza, limetka, sweetie. Zarówno same owoce jak i soki z tych owoców są niewskazane.

Pasożyty

U dzieci są dosyć częstym zjawiskiem, szczególnie u dzieci w wieku przedszkolnym. W przypadku leczenia farmakologicznego zawierających albendazol lub mebendazol należy ograniczyć podaż tłuszczu. Tłuszcz wchodzi w interakcje, zwiększając stężenie leku we krwi. Może powodować wiele niepożądanych objawów takich jak bóle głowy, bezsenność, kaszel, świąd i zmiany skórne.

Niebezpieczne płyny

Bardzo ważnym aspektem podczas przyjmowania leków jest rodzaj płynów, którymi popijamy zażywane leki lub w których leki rozpuszczamy. Najbardziej wskazane jest popijanie lub rozpuszczanie lekarstw w wodzie. Wskazane jest aby to było ok. 250ml wody, dlatego, że wchłanianie leku odbywa się szybciej. Istotne jest to tym bardziej gdy leki są nietrwałe w środowisku jakie panuje w żołądku, czyli kwasowe. Wówczas zadaniem wody jest rozcieńczenie soków trawiennych. Przykładem takich leków nietrwałych w środowisku kwasowym są antybiotyki z grupy penicylin. Do popijania takich leków nie należy stosować soków cytrusowych, soku z żurawiny, coli czy toników. Płynem również niewskazanym do popijania czy rozpuszczania jest mleko. Przede wszystkim mlekiem nie należy popijać leków, które wiążą się z jonami wapnia m.in. wspomniane preparaty żelaza, ale również zawierających tetracykliny.

Jak uniknąć niebezpiecznych interakcji?

Przede wszystkim zapytać lekarza jak najbezpieczniej podać lek.

Czytać ulotki (niestety interakcje nie zawsze są podawane).

Popijać i rozpuszczać leki w wodzie.

Nie popijać leków sokami z owoców cytrusowych oraz mlekiem.

 

Konsultacja z farmaceutą Agnieszką Gielata